Samoodrzucenie, wina i wstyd

Opis

Samoodrzucenie zaczyna się wtedy, gdy odrzucenie, oskarżenie lub kłamstwo dotyczące własnej osoby zostaje przyjęte jako prawda. Człowiek przestaje jedynie doświadczać odrzucenia ze strony innych i zaczyna odrzucać samego siebie: swoją wartość, wygląd, osobowość, zdolności, a czasem samo swoje istnienie.

Frank i Ida Mae Hammondowie opisują bardzo wyraźny ciąg: odrzucenie → lęk przed odrzuceniem → samoodrzucenie. Człowiek, który czuje się odrzucany przez innych, może dojść do wniosku: „musi być ze mną coś nie tak, skoro mnie nie chcą”. Według Hammondów właśnie wtedy myślenie zaczyna zwracać się przeciwko własnej osobie i może przechodzić w nienawiść do siebie.

Samoodrzucenie nie jest więc tylko poczuciem niskiej wartości. W duchowym ujęciu jest zgodą z oskarżeniem skierowanym przeciwko własnej tożsamości. Myśli takie jak: „jestem bezwartościowy”, „jestem niegodny miłości”, „nie powinienem taki być”, „Bóg musiał się pomylić, tworząc mnie” albo „nigdy nie będę wystarczająco dobry” zaczynają określać sposób, w jaki człowiek patrzy na siebie.

Henry W. Wright poświęca temu obszarowi dużo miejsca. W jego nauczaniu samoodrzucenie jest blisko związane z tym, co nazywa unloving spirit — duchem przeciwnym miłości. Wright opisuje go jako wpływ, który oddziela człowieka od przyjmowania i dawania miłości, sprawia, że czuje się nieczysty, niegodny i niekochany oraz zniekształca sposób, w jaki widzi samego siebie.

Wright zwraca uwagę, że człowiek może najpierw doświadczyć braku miłości lub odrzucenia ze strony innych, a później zacząć traktować siebie w taki sam sposób, w jaki wcześniej traktowano jego. Odrzucenie z zewnątrz staje się samoodrzuceniem, a rana zaczyna działać już od wewnątrz.

Be in Health opisuje to bardzo wyraźnie między innymi przy łuszczycy. Człowiek może dorastać w przekonaniu, że aby zasługiwać na miłość, musi wyglądać, zachowywać się lub osiągać określony poziom. Kiedy nigdy nie czuje się wystarczająco dobry, może w końcu zacząć odrzucać siebie i to, kim został stworzony.

Podobny kierunek Wright wskazuje przy cukrzycy typu 1. W przypadkach, które obserwował, często znajdował odrzucenie lub krzywdzenie ze strony ojca. Człowiek może wtedy dorastać z pytaniem, dlaczego nie jest godny miłości i akceptacji, a następnie — ponieważ czuje się odrzucony przez innych — zaczyna odrzucać samego siebie.

Dlatego samoodrzucenie pojawia się w wielu profilach Wrighta dotyczących chorób autoimmunologicznych. Łączy się tam z self-bitterness, samonienawiścią, winą, wstydem i oskarżeniem siebie. Organizm zwracający się przeciwko własnym tkankom Wright zestawia z duchowym konfliktem, w którym człowiek zwrócił się przeciwko samemu sobie.

Art Mathias rozwija ten sam kierunek w Biblical Foundations of Freedom, które powstało jako rozwinięcie nauczania Wrighta. Używa określenia self-bitterness — zgorzknienie skierowane przeciwko sobie — i umieszcza w tym obszarze między innymi nieprzebaczenie sobie, urazę do siebie, gniew na siebie, samonienawiść i inne formy zwracania się przeciwko własnej osobie.

Mathias opisuje działanie duchowego oskarżenia, które przypomina człowiekowi jego błędy, grzechy, porażki i słabości, aby zatrzymać go w winie i wstydzie. Człowiek może przyjąć Boże przebaczenie w teorii, a jednocześnie nadal karać i oskarżać samego siebie.

Charles Kraft również wymienia samoodrzucenie i samonienawiść wśród głębokich problemów wymagających uzdrowienia wewnętrznego. Łączy je z winą, wstydem, odrzuceniem i ranami powstałymi szczególnie wtedy, gdy człowiek został wcześniej skrzywdzony przez innych. Zranienie może pozostać nie tylko jako wspomnienie krzywdy, ale jako negatywny osąd samego siebie.

Derek Prince prowadzi ten temat od drugiej strony — od odrzucenia do przyjęcia. Odrzucenie opisuje jako jedną z najgłębszych ran ludzkiego ducha i wskazuje, że jednym z jego następstw może być właśnie samoodrzucenie.

Prince prowadzi rozwiązanie bezpośrednio do krzyża. Jezus został odrzucony, aby człowiek mógł zostać przyjęty przez Ojca. Dlatego odpowiedzią na przekonanie „jestem niechciany” nie jest ciągłe próbowanie udowodnienia swojej wartości, ale przyjęcie tego, co Bóg mówi o człowieku w Chrystusie.

Samoodrzucenie może również ukrywać się pod pozornie przeciwnymi zachowaniami. Człowiek może poniżać siebie i stale uważać się za gorszego, ale może też próbować bez końca udowadniać swoją wartość, dążyć do perfekcji, zabiegać o aprobatę albo porównywać się z innymi. W obu przypadkach punktem odniesienia pozostaje pytanie: „czy jestem wystarczająco dobry?”.

Don Colbert zwraca uwagę na jeszcze jeden wymiar tego problemu. W Deadly Emotions opisuje winę, wstyd, potępienie i niskie poczucie własnej wartości jako stany, które mogą długo oddziaływać zarówno na duszę, jak i na ciało. Szczególnie opisuje „spiralę winy i wstydu”, w której człowiek coraz mocniej oskarża samego siebie.

Wspólny kierunek tych nauczycieli jest czytelny: człowiek nie został stworzony po to, aby być swoim własnym oskarżycielem.

Droga do wolności prowadzi przez rozpoznanie kłamstw przyjętych przeciwko sobie, przebaczenie tym, którzy odrzucili lub zranili, oraz zerwanie zgody z samoodrzuceniem, samonienawiścią, winą i duchowym oskarżeniem.

Wright i Be in Health kładą szczególny nacisk na nauczenie się przyjmowania miłości Boga i patrzenia na siebie tak, jak patrzy On. Mathias prowadzi do pokuty i wyrzeczenia się self-bitterness oraz duchów związanych z oskarżaniem i nienawiścią do siebie. Prince prowadzi do przyjęcia prawdy, że przez dzieło Chrystusa człowiek został przyjęty przez Ojca.

Celem nie jest wywyższanie własnego „ja”, ale zgoda z Bogiem co do tego, kim człowiek jest i jaką wartość nadał mu Stwórca. Samoodrzucenie mówi: „odrzucam to, kim jestem”. Boża prawda prowadzi do przyjęcia swojej tożsamości bez zgody na oskarżenie, pogardę i nienawiść skierowaną przeciwko sobie.

„W Chrystusie zostaliśmy przyjęci w Umiłowanym.”
por. Ef 1,6

Źródła

Henry W. Wright / Be in Health — Unloving; Rejection; A More Excellent Way; nauczanie dotyczące self-rejection, self-bitterness, unloving i duchowych korzeni chorób

Frank i Ida Mae Hammondowie — Pigs in the Parlor — odrzucenie, lęk przed odrzuceniem i samoodrzucenie

Derek Prince — Overcoming Guilt, Shame and Rejection; From Rejection to Acceptance

Art Mathias — Biblical Foundations of Freedom: Destroying Satan’s Lies With God’s Truth — self-bitterness, odrzucenie i duchowe oskarżenie

Charles H. Kraft — Two Hours to Freedom; nauczanie dotyczące samoodrzucenia, samonienawiści, winy, wstydu i uzdrowienia wewnętrznego

Don Colbert — Deadly Emotions — wina, wstyd, potępienie i niskie poczucie własnej wartości

Biblia: Ps 139,13–14; Rz 8,1; Ef 1,5–6